İlaç Nedir

İlaç Nedir ve Nasıl Etki Gösterir?

İlaçlar çeşitli farmakolojik bileşenlerin bir araya getirilmesi ile oluşturulmuştur. Bunların etkileri çok büyük farklılıklar göstereceği gibi, aynı ilaç iki farklı insanda da farklı etkiler meydana getirir. Bu durum ilaç alımında doz miktarı ayarlamasını öne çıkarır.

İlaç Nedir

Örneğin bir ilaç 4 yaşındaki bir çocukta düşük dozda etki gösterirken, 25 yaşındaki bir yetişkinde aynı etkinin gözlenmesi için daha yüksek dozlarda alınması gerekir. Bu da vücut ağırlığı, yaş gibi konuların önemini göstermektedir.

İlaçların Etkilerini Değiştiren Temel Faktörler Nelerdir?

1- Yaş: Yaş ilaç alımı ve doz ayarlaması için kritik bir parametredir. Yeni doğan bir bebekte ve küçük çocuklarda karaciğer enzimleri ve böbrek yapıları tam gelişmediği için ilaçlar yeterli miktarda metabolize edilemez. Bu da ilacın doğruca vücuda etki etmesi anlamına gelir. Bu nedenle çocuklarda daha düşük doz uygulaması yoluna gidilir.

2- Vücut Ağırlığı, Vücut sıvı miktarı: Ağırlık ve sıvı miktarı ilacın yayılacağı alanlar için genel bir bilgi sağlar. Zayıf bir kişide 1 mg ilaç küçük bir kompartımana yayılacağı için etkisi yüksek olur. Ancak aynı doz ilaç çok daha yüksek ağırlıkta bir kişiye uygulandığında ilacın dağılım kompartımanı fazla olacağı için etki düzeyi düşecektir.

Ayrıca hamilelik, ödem varlığı gibi bazı durumlarda vücuttaki sıvı miktarı artar. Bu da ilacın dağılım alanının artması anlamına gelebilir.

3- İlacın veriliş yolu: Bir ilacın en iyi ve en hızlı etki şekli damar yolu ile verilmesidir. İlaç doğruca kana karıştığı için dokulara bir anda ulaşır ve etkisini gösterir. Ağız yolu ile alınan ilaçlar ise önce mide-barsak sisteminden emilip, karaciğerde metabolize edildikten sonra etki göstereceği için etki süresi uzar. Ayrıca emilim oranına göre de etki miktarı düşer. Örneğin insülin ağız yolu ile alındığında mide asidinde tamamen parçalanacağı için biyoyararlanımı sıfırdır. Ancak enjeksiyon yolu ile yapıldığında çok yüksek düzeyde ve hızlı bir şekilde etki gösterir.

4- Çevresel faktörler ve beslenme: Sigara, radyasyon, çevre kirliliği gibi faktörler insan vücudundaki enzimlerin yapılarını bozabilir. Bu da ilgili ilacın metabolize edilmesinde aksaklıklara yol açar.

5- Veriliş zamanı: Bazı ilaçlar sabah verildiğinde daha iyi tesir gösterirken, bazıları ise gece alındığında daha yüksek etki gösterebilmektedir.

6- Kronik hastalıklar: Kişide karaciğer hastalığı olması, böbrek hastalıklarının bulunması, anemi gibi çeşitli hastalıklar ilaçların vücutta bulunma ve indirgenme özelliklerini etkiler. Bu da ilacın yararlanımını oldukça yüksek oranda değiştirir.

 

 

Bir cevap yazın